سلامت شغلي تلاش جهاني براي مقابله با بيماري هاي شغلي ريوي

 بيماري هاي ريوي شغلي به عنوان يك گروه اختصاصي از بيماري هاي شغلي ارتباط مؤ ثري با كارآمدي شغلي شاغلان دارند. 
     انقلاب صنعتي منجر به رشد سريع جوامع كاري در شهرها شد. همزمان با اين رويداد، استفاده وسيع و گسترده از ذغال سنگ در صنعت و براي اهداف گرمايشي، منجر به آلودگي هاي هواي شهرهاي پرجمعيت و كارگاه ها شد كه در نهايت افزايش سريع مرگ ومير ناشي از بيماري هاي تنفسي را موجب شد. با رشد سريع صنايع معدني، تونل سازي، كشتي سازي، ساخت وساز ساختمان، نساجي و صنايع شيميايي، استفاده گسترده اي از <آزبستوز>، <سيليس>، مواد آلي و غيرآلي مصنوعي نيز رواج پيدا كرد و ناهماهنگي ميان اين پيشرفت صنعتي و اقدامات پيشگيرانه مؤ ثر و تكنيك هاي كنترل گردوغبار در محافظت از كارگران، منجر به شيوع بيماري هاي تنفسي در كارگران شد.
     امروزه بيماري هاي ريوي شغلي درصد قابل توجهي از بيماري هاي شغلي را شامل مي شوند. براساس برآوردهاي سازمان بين المللي كار ميليون ها كارگر به طور مداوم و روزانه در كارخانه ها و در محيط هاي كشاورزي با هواي آلوده در تماس و در معرض ريسك ابتلا به بيماري هاي شغلي هستند و بيماري هاي ريوي شغلي از مهمترين علل ازكارافتادگي ها و مرگ هاي ناگهاني است. گذشته از تمامي تلاش هايي كه به وسيله دولت ها و متخصصان ايمني و بهداشت صنعتي انجام مي شود، ميليون ها مورد از موارد جديد اين بيماري هاي كشف شده و بسياري موارد ديگر نيز به علت ظرفيت هاي پيشگيري محدود در زيرساخت هاي ايمني و بهداشت شغلي در سطح ملي بدون تشخيص مانده و يا گزارش نمي شوند.
     علاوه بر رنجي كه كارگران و خانواده هاي آنها از اين بيماري ها متحمل مي شوند، بيماري هاي تنفسي حجم وسيعي از هزينه هاي اقتصادي در ابعاد ملي و در سيستم هاي تامين خسارت در شركت هاي بيمه تحت عنوان غيبت هاي ناشي از بيماري، روزهاي از دست رفته، غرامت هاي پرداختي و از دست رفتن نيروي كار را سبب مي شوند.
     مسا له تماس شغلي با گردوغبار فيبروژنيك (گردوغباري كه از طريق <فيبروز> به بافت ريه آسيب وارد مي كند و منجر به بيماري هاي ريوي مي شود) در سطح ملي و بين المللي اهميت قابل توجهي دارد.
     از ميان تمام بيماري هاي ريوي شغلي، <سيليكوزيس>، <آزبستوزيس> و <پنوموكونيوز>هاي ناشي از ذغال سنگ گستردگي بيشتري دارند و ناتوان كننده هستند. سيليكوزيس قديمي ترين و گسترده ترين اين موارد، درجهان است و بيماري هاي ايجاد شده توسط الياف آزبستوز در اين ميان، وخيمترين و پرهزينه ترين بيماري هاي شغلي را سبب مي شوند.
     هرچند اقدامات كنترل گردوغبار و اقدامات پيشگيرانه بهداشتي مانند معاينات دوره اي، در طول 40 سال گذشته منجر به كاهش چشمگير شيوع <پنوموكونيوز> در كشورهاي صنعتي شده است، اما باز هم موارد جديدي يافت مي شود. تمام كشورهاي عضو سازمان ملل متحد متعهد به فعاليت هاي ملي براي پيشگيري از بيماري هاي ريوي شغلي و يا به طور اختصاصي سيليكوزيس و ساير پنوموكونيوزها هستند و بسياري از مؤ سسات تخصصي ملي مانندOSHA وNIOSH وHSE راهبردهاي رفع سيليكوزيس را مورد بررسي قرار داده اند. با اين حال كارشناسان بر اين باورند كه اين گونه موفقيت ها تنها زماني دوام خواهد داشت كه تماس با اين مواد، تحت كنترل كامل باشد. در كشورهاي در حال توسعه مشكل بسيار بيشتر از كشورهاي صنعتي است زيرا ده ها ميليون نفر كارگري كه در معادن و در فعاليت هاي ساختمان سازي كار مي كنند، در معرض سيليكوزيس هستند. به عنوان مثال در آمريكاي لاتين 37 درصد معدنكاران سيليكوزيس دارند كه اين ميزان تا 50 درصد در ميان افراد بالاي 50 سال افزايش مي يابد.
     ظرفيت هاي خالي، مهم و راهگشا در پيشگيري
     همانند ساير بيماري هاي شغلي، آمارهاي قابل اعتماد جهاني درمورد ميزان هاي شيوع و وقوع بيماري هاي ريوي شغلي به علت فقدان گزارش دهي و گزارش دهي استاندارد در بسياري از كشورهاي جهان، وجود ندارد. عوامل ديگري به جز گزارش دهي ناصحيح به ويژه در كشورهاي در حال توسعه وجود دارد كه از ميان آنها مي توان به فقدان مكانيسم هاي ثبت و ضبط اطلاعات و يا وجود مكانيسم هاي ناكارآمد در ثبت حوادث و بيماري هاي شغلي و فقدان اطلاعات كافي در مورد بخش عظيمي از كارگران كشورهاي با اقتصاد سنتي، اشاره كرد.
     در بسياري از كشورها، فن آوري هاي جديد به شكل قابل ملاحظه اي مخاطره آميز هستند و اقدامات كنترلي در مورد آنها كافي نيست. در اين كشورها سيستم هاي سلامتي كارگران به نحو مؤ ثري سازماندهي نشده و يا اصلاً وجود ندارد. متا سفانه در اين كشورها منابع عمدتاً صرف عواقب تماس مي شود تا پيشگيري از آن.
     مسئوليت سازمان بين المللي كارILO
     مبارزه با بيماري هاي تنفسي شغلي سابقه طولاني درILO دارد و دهمين كنفرانس بين المللي درمورد بيماري هاي شغلي در سال 2005 در چين برگزار خواهد شد.
     در دههِ 1990، سازمان بين المللي كار و سازمان جهاني بهداشت، كارگاه هايي براي افزايش سطح آگاهي تصميم سازان ملي شامل متخصصان ايمني و بهداشت سازمان هاي كارفرمايي و كارگري برگزار كردند. اين كارگاه هاي آموزشي براي كمك به كشورها در مسير تلاش براي پيشگيري از بيماري هاي ريوي شغلي طراحي شده بود و برنامه هاي ملي حذف <سيليكوزيس> را پي ريزي كرد. علاوه بر اين، برنامه جهاني حذف سيليكوزيس (GPES) توسط كميته مشترك سازمان بهداشت جهاني وILO در سال 1995 تدوين شدGPES . يك برنامه همكاري فني بين المللي در زمينه كمك به كشورها براي مبارزه با سيليكوزيس و حذف آن به عنوان يك معضل بهداشت شغلي در جهان است. اين برنامه چارچوبي براي ترويج و تسهيل تبادل دانش، مهارت هاي فني، آموخته ها و اقدامات مناسبي كه مي توانند به حذف سيليكوزيس و يا ساير بيماري هاي ريوي شغلي كمك كنند، فراهم مي آورد. يكي از اصول اوليه در اين زمينه، تقويت همكاري ميان كشورها، سازمان هاي دولتي، كارفرمايي و كارگري و متخصصان سازمان هاي غيردولتي است. اين برنامه كشورها را قادر مي سازد كه مشاركت فني موردنياز را براي فعال سازي و اجراي برنامه هاي حذف سيليكوزيس برقرار سازند. تعدادي از كشورهاي در حال توسعه توجه شديدي را به برنامه GPES با توجه به تجربيات مثبت كشورهاي ديگر و با همكاري فني ILO معطوف داشته اند.
     سيستم هاي ايمني و سلامت شغلي
     دولت ها در اجراي سيستم هاي ملي و عملياتي نقش كليدي دارند كه اين نقش به طور مؤ ثر در كاهش و يا احتمالاً حذف بيماري هاي ريوي شغلي دخالت دارد. يك راهبرد كليدي در اين هدف، ايجاد و گسترش فرهنگ ايمني در تمام سطوح است. قانونگذاري بايد در اين جهت صورت پذيرد و اين قوانين بايد به طور مؤ ثر اجرا شوند. نيروي انساني كافي، منابع اقتصادي مناسب و آموزش هاي حرفه اي از ضروريات اجراي قوانين است. هدف بايد تا حد امكان با توجه به ريسك هاي جامعه و ارتباط با بخش ها تعريف شود و براي تشويق اقدامات پيشگيرانه اي كه مي توانند به منظور كاهش يا حذف بيماري ها به كار روند از آن استفاده شود.
     تماس با مخاطرات تنفسي تنها يكي از ريسك هاي متعددي است كه در محيط هاي كاري وجود دارد و مسئوليت پاسخگويي بسياري از اين مسائل با سازمان هاي ملي ايمني و بهداشت شغلي است.
     از ميان برنامه هاي هماهنگ شده ايمني و بهداشت شغلي در سطح ملي، اجراي برنامه هاي ملي در حذف سيليكوزيس بايد واجد ارجحيت باشد، همان طور كه ارتقاي استانداردهاي بين المللي ILO درمورد ايمني و سلامت شغلي به دليل وابستگي آن با ايجاد يك فرهنگ ايمني مؤ ثر داراي اولويت است.

منبع: http: //www.atiye.ir